Hợp đồng lao động tại Việt Nam: hướng dẫn cho doanh nghiệp nước ngoài

Hợp đồng lao động tại Việt Nam được quy định chi tiết, có hình thức cố định và thiên về bảo vệ người lao động. Doanh nghiệp nước ngoài dùng sai loại hợp đồng, hoặc dùng đúng loại nhưng vận hành sai, có thể vướng tranh chấp lao động, bị xử phạt và việc chấm dứt hợp đồng không có hiệu lực.

Bài viết trình bày cấu trúc hợp đồng lao động tại Việt Nam, các loại hợp đồng theo luật, điều khoản bắt buộc, quy định thử việc, và cách doanh nghiệp nước ngoài giữ tuân thủ, đặc biệt khi tuyển qua mô hình EOR.

Hợp đồng lao động có bắt buộc không

Có. Mọi người lao động đều phải có hợp đồng lao động bằng văn bản, hợp đồng phải tuân theo pháp luật Việt Nam và được lập bằng tiếng Việt, hoặc song ngữ với bản tiếng Việt được ưu tiên áp dụng. Hợp đồng bằng lời nói hoặc chỉ theo chuẩn của công ty mẹ không có giá trị pháp lý tại Việt Nam.

Ai được ký hợp đồng lao động

Chỉ người sử dụng lao động hợp pháp tại Việt Nam mới ký được hợp đồng lao động. Doanh nghiệp nước ngoài không có pháp nhân tại chỗ không thể trực tiếp ký. Phương án hợp pháp là tuyển qua EOR; việc dùng cộng tác viên độc lập là lựa chọn rủi ro cao. Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất về tuân thủ.

Các loại hợp đồng lao động

Hợp đồng không xác định thời hạn

Không có ngày kết thúc, mức bảo vệ người lao động cao nhất và khó chấm dứt nhất. Thường xuất hiện sau một thời gian làm việc dài, và là loại hợp đồng mặc định khi hợp đồng xác định thời hạn đã dùng hết giới hạn.

Hợp đồng xác định thời hạn

Tối đa 36 tháng, thông thường được gia hạn một lần; sau khi kết thúc kỳ hạn thứ hai, quan hệ lao động về nguyên tắc chuyển thành không xác định thời hạn. Không được liên tục gia hạn hợp đồng xác định thời hạn để né việc chuyển sang hợp đồng không xác định thời hạn.

Điều khoản thử việc

Thử việc có thể nằm trong hợp đồng lao động hoặc là thỏa thuận riêng, nhưng chịu giới hạn chặt: quản lý và chuyên môn cao tối đa 60 ngày, công việc kỹ thuật 30 ngày, công việc khác 6 ngày. Mỗi công việc chỉ thử việc một lần, lương thử việc không dưới 85% lương chính thức, và phải lập thành văn bản. Chi tiết xem hướng dẫn về thử việc.

Nội dung bắt buộc

• Chức danh và mô tả công việc
• Địa điểm làm việc
• Thời hạn hợp đồng
• Tiền lương, phụ cấp và hình thức trả lương
• Thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi
• Nghĩa vụ về bảo hiểm xã hội
• Điều kiện về đào tạo nếu có
• Điều kiện chấm dứt

Thiếu điều khoản có thể khiến một phần hợp đồng không thi hành được.

Cơ cấu lương và ngôn ngữ hợp đồng

Tiền lương được ghi theo mức gộp trước thuế, trả bằng đồng Việt Nam, và các khoản phụ cấp phải được tách bạch rõ ràng. Chỉ thỏa thuận mức thực nhận mà không quy đổi về lương gộp là lỗi thường gặp.

Thời giờ làm việc và làm thêm giờ

Hợp đồng phải phù hợp với giới hạn luật định: tối đa 8 giờ mỗi ngày và 48 giờ mỗi tuần; làm thêm giờ cần sự đồng ý của người lao động và phải trả lương theo mức cao hơn. Điều khoản trái quy định pháp luật không có hiệu lực.

Điều khoản chấm dứt

Việt Nam không thừa nhận việc chấm dứt tùy ý. Việc chấm dứt phải có căn cứ pháp lý, tuân thủ thời hạn báo trước và đúng trình tự. Điều khoản cho phép đơn phương chấm dứt theo ý muốn không có hiệu lực dù đã ký.

Sai lầm thường gặp

• Dùng mẫu hợp đồng của công ty mẹ
• Hợp đồng chỉ bằng tiếng Anh
• Gia hạn hợp đồng xác định thời hạn không giới hạn
• Thời hạn thử việc sai
• Thiếu trình tự chấm dứt
• Điều khoản lương thực nhận không rõ cách xử lý thuế

Những lỗi này thường chỉ lộ ra khi có tranh chấp.

Hợp đồng khi tuyển qua EOR

EOR ký hợp đồng lao động, hợp đồng được soạn hoàn toàn theo pháp luật Việt Nam, và các phần thử việc, lương, bảo hiểm, chấm dứt được gắn kết chặt chẽ. Doanh nghiệp bạn quản lý công việc và kết quả, còn rủi ro pháp lý của hợp đồng do EOR gánh. Đây là phương án an toàn nhất khi chưa có pháp nhân Việt Nam.

Khi nào phải sửa hợp đồng

Khi thay đổi tiền lương, chức danh và trách nhiệm, địa điểm làm việc, hoặc thời hạn hợp đồng. Việc sửa đổi phải lập thành văn bản và có chữ ký; thay đổi phi chính thức không có giá trị.

Danh mục kiểm tra

• Đúng loại hợp đồng
• Ngôn ngữ phù hợp pháp luật Việt Nam
• Điều kiện thử việc hợp lệ
• Lương gộp rõ ràng
• Ghi rõ nghĩa vụ bảo hiểm
• Điều khoản chấm dứt hợp pháp
• Ký trước khi bắt đầu làm việc

BusinessPartner.vn hỗ trợ thế nào

Chúng tôi soạn hợp đồng lao động theo pháp luật Việt Nam, tuyển dụng qua EOR, gắn kết tiền lương với quy định lao động, xử lý thử việc và chấm dứt trong khuôn khổ rủi ro được kiểm soát, và hỗ trợ chuyển tiếp từ EOR sang pháp nhân. Đặt lịch tư vấn để rà soát bộ hợp đồng hiện tại.