Thương mại điện tử xuyên biên giới tại Việt Nam: Quy định cần biết

Thị trường TMĐT Việt Nam tăng trưởng mạnh nhưng quy định về đăng ký, thuế và sản phẩm ngày càng chặt. Doanh nghiệp nước ngoài cần chuẩn bị gì?

5 phút đọc
Thương mại điện tử xuyên biên giới tại Việt Nam: Quy định cần biết

Việt Nam là một trong những thị trường thương mại điện tử tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á. Shopee, TikTok Shop, Lazada hay Tiki đã biến mua sắm trực tuyến thành thói quen hằng ngày của hàng chục triệu người tiêu dùng, và ngày càng nhiều thương hiệu quốc tế coi kênh online là con đường ít tốn kém nhất để thăm dò thị trường trước khi thành lập pháp nhân. Cơ hội là có thật, nhưng khung pháp lý cũng đang siết lại rõ rệt. Ba năm qua, cơ quan quản lý đã liên tục bịt các kẽ hở về thuế, yêu cầu nền tảng nước ngoài đăng ký hoạt động và buộc người bán chịu trách nhiệm về chất lượng, nguồn gốc sản phẩm. Chúng tôi tổng hợp những thay đổi quan trọng nhất và ý nghĩa thực tiễn cho doanh nghiệp.

Nền tảng pháp lý: đăng ký trước, kinh doanh sau

Khung pháp lý thương mại điện tử của Việt Nam dựa trên Nghị định 52/2013, được sửa đổi đáng kể bởi Nghị định 85/2021. Điểm mấu chốt của lần sửa đổi này là mở rộng phạm vi quản lý sang các nhà cung cấp nước ngoài hướng đến thị trường Việt Nam - chẳng hạn vận hành website tiếng Việt, dùng tên miền .vn, hoặc có lượng giao dịch đáng kể từ người mua Việt Nam. Các chủ thể này phải đăng ký với Bộ Công Thương và trong nhiều trường hợp phải chỉ định đại diện ủy quyền tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, một đạo luật riêng về thương mại điện tử đã và đang được xây dựng nhằm hệ thống hóa và siết chặt các quy định hiện hành, đặc biệt về bán hàng livestream, trách nhiệm của sàn và giao dịch xuyên biên giới. Do nội dung và thời điểm hiệu lực còn có thể thay đổi, doanh nghiệp nên xác nhận tình trạng pháp lý mới nhất với đơn vị tư vấn - nhưng xu hướng chung là rất rõ: đăng ký nhiều hơn, minh bạch hơn, và sàn chịu trách nhiệm lớn hơn.

Lưới thuế đã khép lại với hàng xuyên biên giới

Trong nhiều năm, hàng hóa xuyên biên giới vào Việt Nam hưởng lợi từ hai điểm mềm: miễn thuế cho hàng nhập khẩu giá trị nhỏ qua chuyển phát nhanh và việc thu thuế nhà bán nước ngoài còn lỏng lẻo. Cả hai đều đã được xử lý.

  • Bỏ miễn thuế hàng giá trị nhỏ. Từ đầu năm 2025, Việt Nam đã chấm dứt miễn thuế giá trị gia tăng đối với hàng nhập khẩu giá trị nhỏ qua chuyển phát nhanh. Các kiện hàng gửi từ kho nước ngoài nay chịu thuế như hàng nhập khẩu thông thường. Doanh nghiệp nên xác nhận ngưỡng và thủ tục hiện hành với đại lý hải quan vì chi tiết thực thi vẫn đang được hoàn thiện.
  • Đăng ký nhà cung cấp nước ngoài. Nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam có thể - và về nguyên tắc phải - đăng ký trên cổng thông tin dành cho nhà cung cấp nước ngoài của cơ quan thuế để kê khai, nộp thuế trực tiếp. Các nền tảng toàn cầu lớn đều đã thực hiện.
  • Sàn khấu trừ thuế thay người bán. Từ năm 2025, các sàn thương mại điện tử phải khấu trừ và nộp thuế thay cho nhiều hộ, cá nhân kinh doanh. Nếu bạn bán qua gian hàng của nhà phân phối hoặc đại lý ủy quyền, cần làm rõ ai trong chuỗi chịu nghĩa vụ khấu trừ.

Lựa chọn mô hình tiếp cận thị trường

Thương hiệu nước ngoài thường tiếp cận người tiêu dùng online Việt Nam qua bốn mô hình, mỗi mô hình có yêu cầu tuân thủ khác nhau.

Mô hìnhCách vận hànhĐiểm tuân thủ chínhPhù hợp với
Bán xuyên biên giới thuần túyĐơn hàng giao từ kho nước ngoài, thông quan theo từng kiệnThuế nhập khẩu và VAT theo lô; thời gian giao lâu; đổi trả tốn kémThăm dò thị trường, sản phẩm ngách
Gian hàng quốc tế trên sàn nội địaGian hàng chính hãng qua chương trình quốc tế của Shopee/TikTok ShopSàn hỗ trợ thu hộ thuế; quy định đăng bán; hạn chế ngành hàngThương hiệu tiêu dùng kiểm chứng nhu cầu
Nhà phân phối hoặc đại lý ủy quyềnĐối tác Việt Nam nhập khẩu, công bố sản phẩm và bán theo hợp đồngĐối tác giữ giấy phép nhập khẩu và công bố; thương hiệu kiểm soát qua hợp đồngNgành hàng có điều kiện (mỹ phẩm, thực phẩm, thiết bị)
Pháp nhân tại Việt NamCông ty vốn nước ngoài có quyền phân phối bán trực tiếpGiấy phép kinh doanh cho bán lẻ; tuân thủ kế toán, thuế đầy đủThương hiệu cam kết phát triển dài hạn

Tuân thủ sản phẩm: nơi nhiều thương hiệu vấp ngã

Chuyện thuế được nói đến nhiều, nhưng theo kinh nghiệm của chúng tôi, tuân thủ ở cấp độ sản phẩm mới là điểm nghẽn phổ biến nhất. Nhiều ngành hàng tiêu dùng phải hoàn tất thủ tục trước khi được bán hợp pháp:

  • Mỹ phẩm phải công bố sản phẩm với cơ quan y tế trước khi lưu hành, và chủ thể đứng tên công bố phải là pháp nhân tại Việt Nam.
  • Thực phẩm, thực phẩm chức năng, sản phẩm cho trẻ em phải đăng ký hoặc tự công bố, đáp ứng quy định ghi nhãn tiếng Việt và với một số sản phẩm còn cần xác nhận nội dung quảng cáo.
  • Thiết bị điện tử có thể cần chứng nhận hợp quy, dán nhãn năng lượng; sản phẩm kết nối viễn thông có thể phải đo kiểm, chứng nhận kiểu loại.
  • Ghi nhãn nói chung: hàng nhập khẩu lưu thông tại Việt Nam phải có nhãn phụ tiếng Việt thể hiện xuất xứ, thông tin nhà nhập khẩu và các nội dung bắt buộc theo ngành hàng.

Vì hầu hết thủ tục này đòi hỏi một pháp nhân Việt Nam đứng tên chịu trách nhiệm, thương hiệu bán thuần xuyên biên giới thường phải thực hiện qua đối tác nội địa. Việc chọn đối tác vì vậy rất quan trọng: ai đứng tên hồ sơ công bố sản phẩm, người đó trên thực tế nắm quyền kiểm soát đường ra thị trường của các mã hàng đó.

Các bước thực tiễn trước khi mở rộng quy mô

  1. Lập bản đồ nghĩa vụ theo từng mô hình: xác định rõ sàn, nhà phân phối hay pháp nhân của bạn chịu trách nhiệm về thuế nhập khẩu, khấu trừ thuế và công bố sản phẩm ở từng kênh.
  2. Đăng ký khi thuộc diện: nếu doanh số bán trực tiếp đáng kể, hãy chủ động đánh giá nghĩa vụ đăng ký thuế nhà cung cấp nước ngoài thay vì chờ bị truy thu - các trường hợp xử phạt và truy thu ngày càng phổ biến.
  3. Bảo hộ thương hiệu sớm: đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam trước khi hiện diện rộng rãi. Việt Nam áp dụng nguyên tắc nộp đơn trước, và tình trạng đăng ký chặn nhãn hiệu nước ngoài không hiếm.
  4. Soạn hợp đồng phân phối chặt chẽ: quy định rõ quyền sở hữu hồ sơ công bố, gian hàng và dữ liệu khách hàng để có thể đổi đối tác mà không mất vị thế thị trường.
  5. Chuẩn bị lộ trình hiện diện chính thức: khi doanh số hằng tháng đủ lớn, việc lập pháp nhân với giấy phép phân phối thường giúp giảm chi phí, rút ngắn giao hàng và mở các ngành hàng đóng với kênh xuyên biên giới.

Kết luận

Việt Nam chào đón thương hiệu nước ngoài tham gia thị trường thương mại điện tử - với điều kiện minh bạch, có đăng ký và nộp thuế đầy đủ. Những thương hiệu coi tuân thủ là một phần của chiến lược kênh phân phối luôn đi xa hơn những đơn vị mở rộng kênh xám rồi mới chạy hợp thức hóa. Công thức thành công mà chúng tôi quan sát được là cấu trúc pháp lý chuẩn chỉnh cộng với đối tác bản địa mạnh về vận hành, chăm sóc khách hàng và thủ tục pháp lý.

Cần hỗ trợ thâm nhập thị trường thương mại điện tử Việt Nam? Đội ngũ kết nối đối tác và tiếp cận thị trường của chúng tôi giúp thương hiệu nước ngoài xây dựng kênh phân phối, thẩm định đối tác và thiết lập lộ trình bán hàng tuân thủ tại Việt Nam.

Chia sẻLinkedInEmail

Bài viết liên quan

Đối tác & Tiếp cận thị trường5 phút đọc

Nhượng quyền thương mại vào Việt Nam: đăng ký, cung cấp thông tin và hợp đồng bền vững

Vì sao bên nhượng quyền nước ngoài phải đăng ký trước khi ký, bản giới thiệu ràng buộc bạn tới đâu, giữ nhãn hiệu trước tiên, chọn giữa nhượng quyền chính và nhượng quyền từng cửa hàng, cùng cơ chế thuế và chuỗi cung ứng quyết định hiệu quả.

Đặt lịch tư vấn