Theo quy định Việt Nam, sản phẩm của bạn là SaaS hay fintech?
Bộ câu hỏi ngắn này giúp anh chị xác định sản phẩm của mình nhiều khả năng được nhìn nhận là SaaS hay fintech dưới lăng kính quản lý của Việt Nam, và điều đó có nghĩa gì.
Một bộ câu hỏi thực dụng dành cho doanh nghiệp nước ngoài
Nhiều nhà sáng lập tin rằng họ đã biết câu trả lời.
"Chúng tôi chỉ là phần mềm."
"Chúng tôi không đụng đến tiền."
"Chúng tôi là nền tảng, không phải dịch vụ tài chính."
Ở Việt Nam, những giả định đó thường sai, hoặc chưa đầy đủ.
Bộ câu hỏi ngắn này giúp anh chị xác định sản phẩm của mình nhiều khả năng được nhìn nhận là SaaS hay fintech dưới lăng kính quản lý của Việt Nam, và điều đó có nghĩa gì với chiến lược gia nhập thị trường.
Anh chị không cần kiến thức pháp lý để dùng bộ câu hỏi này. Chỉ cần trả lời thành thật về cách sản phẩm thực sự vận hành.
Vì sao sự phân biệt này quan trọng ở Việt Nam
Việt Nam không phân loại sản phẩm theo thương hiệu hay theo bộ tài liệu giới thiệu. Cơ quan quản lý, ngân hàng và đối tác nhìn vào chức năng, không nhìn nhãn.
Hai công ty cùng bán "phần mềm" có thể nhận kết cục hoàn toàn khác nhau:
- Một bên vào Việt Nam suôn sẻ, tuyển người từ xa và bán thử
- Bên kia kẹt lại nhiều năm vì giới hạn giấy phép và sự phụ thuộc vào đối tác
Khác biệt không nằm ở công nghệ.
Nó nằm ở mức phơi nhiễm với quy định.
Cách dùng bộ câu hỏi này
Đọc từng câu và trả lời Có hoặc Không dựa trên mô hình vận hành thực tế, không dựa trên cách anh chị muốn định vị.
Đừng nghĩ quá nhiều về những trường hợp ranh giới. Cơ quan quản lý Việt Nam cũng sẽ không nghĩ nhiều.
Câu 1: Sản phẩm của anh chị có xử lý dòng tiền không?
Điều này gồm:
- Nhận hoặc giữ tiền (kể cả tạm thời)
- Hỗ trợ thanh toán giữa các bên
- Tất toán giao dịch
- Quản lý số dư hoặc ví
Nếu Có, Việt Nam nhiều khả năng coi sản phẩm của anh chị là fintech.
Nếu Không, hãy sang câu tiếp theo.
Câu 2: Sản phẩm có cho vay, cấp tín dụng hoặc mua trước trả sau không?
Điều này gồm:
- Khởi tạo hoặc hỗ trợ khoản vay
- Chấm điểm tín dụng gắn với quyết định cho vay
- Quy trình mua trước trả sau
- Các tính năng tài trợ được nhúng vào sản phẩm
Nếu Có, gần như chắc chắn anh chị là fintech ở Việt Nam.
Nếu Không, hãy đi tiếp.
Câu 3: Anh chị có dính đến ngoại hối, kiều hối hay thanh toán qua biên giới không?
Dính gián tiếp cũng tính.
Nếu nền tảng của anh chị:
- Định giá bằng nhiều loại tiền tệ
- Hỗ trợ chuyển tiền quốc tế
- Tích hợp với các nhà cung cấp kiều hối hoặc ngoại hối
- Tối ưu hoặc định tuyến dòng thanh toán
Thì Việt Nam nhiều khả năng coi đây là hoạt động cận fintech.
Nếu Không, hãy đi tiếp.
Câu 4: Ngân hàng hoặc tổ chức tài chính có giấy phép có cần phê duyệt hoặc tích hợp sản phẩm của anh chị không?
Hãy tự hỏi:
- Bộ phận tuân thủ của ngân hàng có phải rà soát nền tảng của anh chị không?
- Anh chị có cần giao diện lập trình hoặc hệ thống lõi của ngân hàng không?
- Sản phẩm có trở nên vô dụng nếu không có một đối tác được cấp phép không?
Nếu Có, anh chị đang ở vùng fintech, bất kể thương hiệu tự nhận là gì.
Nếu Không, hãy đi tiếp.
Câu 5: Anh chị có lưu trữ, xử lý hay phân tích dữ liệu tài chính nhạy cảm không?
Điều này gồm:
- Dữ liệu giao dịch
- Thông tin xác thực thanh toán
- Lịch sử tín dụng
- Dữ liệu định danh tài chính
Nếu Có, Việt Nam sẽ áp mức soi xét như với ngành tài chính, ngay cả khi không có đồng tiền nào chạy qua.
Nếu Không, hãy đi tiếp.
Câu 6: Sản phẩm có bán và dùng được mà không cần chấp thuận của cơ quan quản lý không?
Hãy tưởng tượng ngày mai anh chị bán hàng ở Việt Nam.
Nếu anh chị có thể:
- Xuất hoá đơn cho khách
- Cho người dùng đăng ký sử dụng
- Mang lại giá trị
mà không phải xin phép cơ quan quản lý, ngân hàng hay cơ quan chức năng, thì nhiều khả năng anh chị là SaaS.
Nếu ngầm cần chấp thuận hay giấy phép, thì luật chơi của fintech sẽ áp dụng.
Đọc kết quả thế nào
Chủ yếu trả lời "Không"
Sản phẩm của anh chị nhiều khả năng là SaaS theo quy định Việt Nam.
Nghĩa là:
- Anh chị thường có thể thử thị trường nhanh
- Ban đầu có thể bán từ nước ngoài
- Có thể tuyển người tại chỗ qua nhà tuyển dụng danh nghĩa
- Trọng tâm tuân thủ là thuế, hợp đồng và dữ liệu, không phải giấy phép
Rủi ro chính của anh chị là rủi ro thương mại, không phải rủi ro pháp lý.
Một hoặc hai câu trả lời "Có"
Anh chị đang ở vùng xám.
Việt Nam có thể không chặn anh chị ngay, nhưng:
- Đối tác sẽ thận trọng với anh chị
- Ngân hàng có thể đẩy hồ sơ lên mức rà soát cao hơn
- Quy định về thuế và dữ liệu có thể được áp chặt hơn
Trong trường hợp này, cách anh chị xây hợp đồng và chiến lược ra thị trường quan trọng ngang với bản thân sản phẩm.
Có tư vấn sớm là điều rất quan trọng ở đây.
Chủ yếu trả lời "Có"
Anh chị là fintech dưới lăng kính quản lý của Việt Nam.
Nghĩa là:
- Vào thẳng thị trường là điều khó xảy ra
- Cần chiến lược lấy đối tác làm trước
- Chu kỳ bán hàng sẽ dài
- Giới hạn giấy phép tại chỗ định hình mọi thứ
- Chỉ lập pháp nhân thôi không giải quyết được vấn đề tiếp cận
Việt Nam vẫn khả thi, nhưng chỉ với đúng lối đi.
Những nhầm lẫn rất phổ biến
Nhiều doanh nghiệp nhận định sai vì cho rằng:
- "Chúng tôi không đụng đến tiền nên chúng tôi là SaaS"
- "Chúng tôi chỉ là hạ tầng"
- "Giấy phép là chuyện của đối tác, không phải của chúng tôi"
- "Chuyện quy định để sau tính"
Ở Việt Nam, "để sau" thường có nghĩa là không bao giờ.
Việc khớp với quy định phải đến trước khi mở rộng.
Biết câu trả lời rồi thì thay đổi điều gì
Nếu anh chị là SaaS
Hãy tập trung vào:
- Kiểm chứng thị trường và bản địa hoá giá
- Tuyển nhân sự bán hàng, hỗ trợ và vận hành qua EOR
- Xây đúng cấu trúc thuế và hoá đơn
- Mở rộng trước khi lập pháp nhân
Tốc độ và năng lực triển khai là quan trọng nhất.
Nếu anh chị là fintech
Hãy tập trung vào:
- Đánh giá tính khả thi về mặt pháp lý
- Tìm các đối tác tại chỗ có giấy phép
- Xây các mô hình thí điểm đúng quy định
- Tuyển tại chỗ các vị trí phát triển đối tác và tuân thủ
- Quản lý tốc độ đốt tiền trong những chu kỳ bán hàng dài
Sự kiên nhẫn và cấu trúc quan trọng hơn tốc độ.
Vì sao nhiều doanh nghiệp thất bại ở Việt Nam
Không phải vì sản phẩm yếu, mà vì:
- Công ty SaaS làm quá kỹ chuyện tuân thủ quá sớm
- Công ty fintech đánh giá thấp ma sát pháp lý
- Đội ngũ tuyển người trước khi lối đi rõ ràng
- Vốn được cam kết trước khi hiểu rõ rủi ro
Bộ câu hỏi này tồn tại để ngăn những sai lầm đó.
BusinessPartner.vn hỗ trợ gì sau bộ câu hỏi này
BusinessPartner.vn làm việc với doanh nghiệp đúng ở điểm quyết định này.
Với công ty SaaS, chúng tôi hỗ trợ:
- Chiến lược gia nhập thị trường
- Tuyển người tại chỗ qua nhà tuyển dụng danh nghĩa
- Thiết lập thuế và hoá đơn
- Chuyển từ mô hình từ xa sang pháp nhân
Với công ty fintech, chúng tôi hỗ trợ:
- Phân tích tính khả thi về quy định
- Chiến lược gia nhập lấy đối tác làm trước
- Sàng lọc và thẩm định đối tác
- Tuyển người tại chỗ qua EOR
- Xây mô hình vận hành đúng quy định
👉 Nếu câu trả lời của anh chị lẫn lộn hoặc chưa rõ, hãy trao đổi với đội tư vấn thị trường Việt Nam của chúng tôi trước khi chốt một chiến lược gia nhập.
Nên đọc thêm
Cẩm nang SaaS: vào thị trường Việt Nam thế nào
Cẩm nang fintech: vào thị trường fintech Việt Nam
Gia nhập Việt Nam: SaaS khác fintech ra sao
