Bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam: nộp đơn trước khi ra mắt

Sai lầm về nhãn hiệu tốn kém nhất tại Việt Nam không phải là nộp một đơn yếu. Đó là ra mắt trước rồi mới nộp đơn, để rồi phát hiện ra rằng người đọc được thông cáo báo chí của bạn đã đến cơ quan đăng ký trước bạn.

Việt Nam áp dụng nguyên tắc nộp đơn đầu tiên. Quyền đối với nhãn hiệu thuộc về người nộp đơn trước, chứ không phải người sử dụng trước. Nhiều năm kinh doanh dưới một cái tên tại Singapore, Seoul hay San Francisco không mang lại cho bạn điều gì ở Hà Nội ngoài một lập luận mà bạn sẽ phải trả tiền luật sư để trình bày.

Tên công ty không phải là nhãn hiệu

Đây là hiểu lầm chúng tôi phải đính chính nhiều nhất. Đăng ký doanh nghiệp và nhận giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho bạn một tên thương mại, và tên thương mại phải phân biệt được với tên các doanh nghiệp khác trong cơ sở dữ liệu quốc gia. Đó là sự bảo hộ theo pháp luật doanh nghiệp, do cơ quan đăng ký kinh doanh quản lý.

Nhãn hiệu là một quyền riêng biệt, do cơ quan sở hữu trí tuệ cấp, bảo hộ dấu hiệu bạn gắn lên hàng hóa và dịch vụ trong những nhóm cụ thể. Việc có một công ty tên là Công ty TNHH Northwind Việt Nam không ngăn được đối thủ đăng ký NORTHWIND làm nhãn hiệu cho đúng những sản phẩm bạn đang bán. Hai hệ thống đăng ký này không nói chuyện với nhau.

Nộp đơn trước khi công bố

Trình tự giữ bạn an toàn thì nhàm chán nhưng hiệu quả:

• Tra cứu cơ sở dữ liệu trước khi chốt một cái tên, trong đúng những nhóm bạn sẽ thực sự kinh doanh.
• Nộp đơn, đứng tên bạn hoặc tên pháp nhân Việt Nam của bạn, trước mọi công bố ra công chúng, hội chợ thương mại, buổi gặp nhà phân phối hay tài khoản mạng xã hội.
• Chỉ sau đó mới công bố, ra mắt và bắt đầu bán hàng.

Ngày nộp đơn mới là thứ quan trọng. Việc thẩm định kéo dài, nhưng quyền ưu tiên bạn đang bảo vệ được cố định từ ngày đơn được chấp nhận, nên một đơn đang chờ hai năm vẫn thắng kẻ chiếm dụng nộp sau bạn một tháng.

Lộ trình thực tế trông như thế nào

Thời hạn luật định và thời hạn thực tế không giống nhau. Hãy dự trù quy trình kéo dài hơn đáng kể so với biểu thời gian công bố, và đừng gắn ngày ra mắt sản phẩm với ngày được cấp bằng.

Đường Madrid so với nộp đơn quốc gia

Việt Nam là thành viên hệ thống Madrid, nên bạn có thể chỉ định Việt Nam thông qua một đăng ký quốc tế dựa trên nhãn hiệu tại nước sở tại. Cách này hiệu quả nếu bạn nộp đơn ở nhiều quốc gia cùng lúc và đăng ký gốc của bạn ổn định.

Nộp đơn quốc gia trực tiếp thường tốt hơn khi Việt Nam là thị trường trọng điểm, vì bạn kiểm soát chính xác danh mục hàng hóa dịch vụ, bạn làm việc với thẩm định viên trong nước qua đại diện sở hữu công nghiệp ngay từ đầu, và bạn không chịu rủi ro đăng ký gốc bị tấn công trong năm năm đầu. Những doanh nghiệp coi Việt Nam chỉ là một dòng trong danh sách chỉ định Madrid tới năm mươi nước thường vẫn phải nộp lại đơn quốc gia sau khi bị từ chối.

Điểm cần nhớ. Hãy chọn đường đi theo mức độ quan trọng của Việt Nam với bạn, không phải theo chi phí rẻ nhất trên mỗi quốc gia. Nếu Việt Nam nằm trong ba thị trường châu Á hàng đầu của bạn, hãy nộp đơn quốc gia và làm cho tử tế.

Rủi ro về tiếng Việt và phiên âm

Nhãn hiệu chữ Latin không tự động ngăn được một nhãn hiệu tương tự bằng tiếng Việt. Hai bước kiểm tra bổ sung này đáng đồng tiền:

• Ý nghĩa. Nhãn hiệu có nghĩa gì trong tiếng Việt không, hoặc đọc lên có gần với điều gì không hay không? Đây là câu hỏi marketing nhưng có đuôi pháp lý, bởi một ý nghĩa mang tính mô tả hoặc gây nhầm lẫn còn ảnh hưởng tới khả năng phân biệt.
• Biến thể phiên âm. Người tiêu dùng Việt Nam sẽ phiên âm thương hiệu nước ngoài cả khi nói lẫn khi viết. Nếu bản phiên âm đó sẽ trở thành cái tên mọi người thực sự dùng, nó xứng đáng có một đơn riêng.

Ngoài nhãn hiệu: phần còn lại của thương hiệu

Bảo hộ nhãn hiệu chữ là bước đầu tiên, không phải toàn bộ công việc. Tùy lĩnh vực, hãy cân nhắc thêm logo như một nhãn hiệu hình riêng, kiểu dáng công nghiệp cho hình dáng sản phẩm và bao bì, cùng đăng ký quyền tác giả cho các tài sản sáng tạo. Hãy đăng ký tên miền .vn và .com.vn cùng lúc với đơn nhãn hiệu, bởi tên miền cấp theo nguyên tắc ai đến trước được trước và một vụ tranh chấp tên miền chậm hơn nhiều so với việc đăng ký tên miền.

Nếu bạn sẽ cấp phép thương hiệu cho nhà phân phối hoặc đối tác sản xuất, điều khoản cấp phép và vị thế ghi nhận hợp đồng cần được chốt trước khi quan hệ bắt đầu, chứ không phải khi nó kết thúc. Một nhà phân phối nắm hợp đồng cấp phép chưa ghi nhận và một nhãn hiệu chưa đăng ký chính là cách kinh điển khiến thương hiệu mất quyền kiểm soát chính cái tên của mình tại một thị trường.

Không sử dụng là rủi ro có thật

Một đăng ký nằm im không dùng là dễ bị tổn thương. Sau một thời gian không sử dụng liên tục, bên thứ ba có thể yêu cầu chấm dứt hiệu lực nhãn hiệu. Điều đó quan trọng với các đơn phòng thủ trong nhóm bạn chưa kinh doanh: hãy đăng ký thứ bạn thật sự sẽ dùng, lưu bằng chứng sử dụng từ lần bán hàng đầu tiên, và rà soát danh mục khi mô hình kinh doanh thay đổi.

Nếu ai đó đã nộp đơn cho nhãn hiệu của bạn

Chuyện này vẫn xảy ra, và không phải là dấu chấm hết. Phương án phụ thuộc vào tình tiết: phản đối hoặc yêu cầu hủy bỏ với lý do không trung thực, bằng chứng nhãn hiệu của bạn đã nổi tiếng tại Việt Nam trước ngày nộp đơn đó, đàm phán mua lại, hoặc một thỏa thuận cùng tồn tại với danh mục thu hẹp. Tất cả đều chậm hơn và đắt hơn việc đã nộp đơn trước.

Việc cần làm trong quý này

Liệt kê các nhãn hiệu bạn thực sự dùng: nhãn hiệu chữ, logo, tên sản phẩm, khẩu hiệu. Xác định các nhóm khớp với thứ bạn đang bán và thứ bạn dự định bán trong ba năm tới. Tra cứu khả năng đăng ký. Nộp đơn. Đưa các thời hạn vào lịch. Rồi hãy ra mắt.

Chuẩn bị vào Việt Nam và cần giữ thương hiệu trước? Đội ngũ gia nhập thị trường của chúng tôi phối hợp tra cứu và nộp đơn nhãn hiệu song song với việc thành lập pháp nhân, để đơn đã vào trước khi thông báo được phát đi.